Bira…sıcak günlerde adı duyulduğunda eminim pek çoğumuzun iç geçirdiği “olsada içsek şimdi”, “ne iyi gider be” diye nidalarda bulunduğu rahatlatıcı, e birazda alkollü bir içecek. (eminim şimdi bile iç geçirenler oluyordur)
Aslında bu içeceğin tarihi M.Ö 4000-3500 yıllarına kadar uzanıyor. İlk bulgular ise İran’da M.Ö 3500 yıllarındaki kazılarda ortaya çıkmakta… Kıyaslamayı daha belirgin hale getirmek için ise dinlerden daha eski olduğunu söyleyebiliriz. Kısacası; ilk craft bira M.Ö 3500 yıllarına kadar dayandığını varsayabiliriz.
Peki “Craft Bira” nedir?
Endüstriden uzak butik olarak üretilen, ticari kaygıdan daha çok kalite kaygısı taşıyan, farklı tat ve aromalarda olan, daha çok esnaf birası olarak adlandırabileceğimiz biraz türüdür.
Zaman ilerledikçe ve konu ile ilgili mekanlar açıldıkça butik biraya olan ilgide artmaya başlamıştır. Çünkü artık insanlar tek tip sanayi birası içmek yerine, farklı markaları deneyip standart biradan uzaklaşmaya başlamıştır ki buda ülkemizde de dahada popülerleşecek olan bir kültür haline gelecektir. Tabiki bu popülaritenin artmasında bazı etkenlerde vardır. Diğer alkollü içkilere oranla genel olarak biranın daha ekonomik ve ulaşılabilir olması bunda büyük bir etkendir.
Almanya, İngiltere, Hollanda, Belçika, Danimarka ve Amerika, biracılık da diğer ülkelere göre nispeten daha gelişmiş bir durumdadır. Yine bu ülkelerde bira üretimi üzerine okullar ve ayrıca programlar mevcuttur ki zaten bu konuda bu kadar iyi olmalarının sebebi de budur.
Aşağıdaki grafikte ülkelerin “Craft Bira” üreten işletme sayılarını bulabilirsiniz.(2015)
Yukarıdaki grafik doğrultusunda Amerika’nın bu noktadaki üstünlüğü göze çarpıyor. Amerika doğrultusunda grafiği biraz daha detaylandırırsak, craft bira üretiminde California ön plana çıkıyor.
(Aşağıdaki verinin ise 2013 yılına ait olduğunu hemen belirtelim)
Aşağıdaki bir diğer grafikte ise 2008-2014 yılları arasında Amerika’da üretilen craft bira miktarları bulunmaktadır.
Yukarıdaki verilerde Dünya’da craft biraya olan ilgilinin gün geçtikçe arttığı savını desteklemektedir.
BİRA ÇEŞİTLERİ
Biraları genel olarak ale ve lager olmak üzere iki gruba ayırabiliriz.
Lager biraları alt fermantasyon olarak bilinir: Bu bira tipinde fermantasyon sonucundaki şıra altta toplanır. Ayrıca 6-8°C’de ve 8-12 günde fermantasyon gerçekleşir.
Ale biraları ise üst fermantasyon olarak bilinir. Lager biraların aksine, şıra üstte birikir. 14-15°C’de 3-5 günde fermantasyon gerçekleşir.
Bu iki tür bira üretiminde mayalama esnasında farklı tür mikroorganizmalar kullanıldığı için aroma, renk ve tad konularında kendi karakteristik özelliklerine sahiptir. Sanayi tipli üretimlerde sınırlı şekilde üretim metodları bulunduğu için tad ve aroma özellikleri de bu ölçülerde sınırlı kalmaktadır. İşte craft biraların endüstriyel olanlar ile farkı da burada başlıyor aslında…
Kullanılan şerbetçi otu, şeker ve maya miktarları ile fermantasyon sırasındaki sıcaklıklar ve sürelerindeki değişkenlikler doğrultusunda,farklı tad ve karakteristikte biralar bulmak daha mümkün oluyor. Tabiki bu üretim koşullarının zahmeti ve özeni dikkate alındığında,üretim maliyeti endüstriyel biralara göre daha fazla olmaktadır.
Aslında bu konu ile gerek teknik detay gerekse diğer istatistiki veriler olarak çok fazla şey yazılıp, çizilebilir. Ancak çok uzatmadan craft biranın ne olduğunu basitçe anlatmaya çalıştım.
Buradaki temel nokta ise Dünya’daki trend bu yöne doğru giderken, henüz Türkiye bu gidişata ayak uyduramamıştır. Türkiyedeki büyük bira üreticileri bu pastadan pay kapmak istiyorlarsa bu konu üzerinde ciddi olarak çalışmaları gerek aksi halde mevcut dünya pazarındaki oranlarını da kaybetmeye başlaması muhtemeldir.
Olası bir diğer senaryo ise dünya üzerindeki büyük bira üreticilerinin endüstriyel olarak butik bira üretmesindeki zorluklarından dolayı satın alma ile işbirliği kuracak olmasıdır.
Buradaki potansiyeli yine istatistiki veriler ile aşağıdaki gibi destekleyebiliriz.
Diğer alkollü içki türlerine nazaran dünya bira tüketimindeki artışı yukarıdaki grafikte görebilirsiniz. Bu istatistik, genel bira tüketimini gösterdiği için butik biradaki payını göremiyoruz ancak zaman ilerledikçe artan trendi yakalayabiliriz. Bira artışındaki yükselme, haliyle butik bira üretimi ve tüketimine de yansıyacaktır.
Sonuç olarak; biracılık sektöründe özellikle sanayi tipli ürünlere karşı farklı bir oluşumun yerleşmeye çalıştığını görüyoruz. Bira severlere tavsiyem; muhakkak bir şekilde butik ürünlere de şans vermeleridir. Aradaki farkı anlamak ve birayı standartların dışına çıkarmada önemli bir fırsatı kaçırmamanız dileğiyle…
O kadar craft biradan bahsettik, şimdi tatma zamanı…
